محمد حسن سمسار
246
جغرافياى تاريخى سيراف ( فارسى )
فصل سيزدهم ويرانى سيراف و علل آن گفتيم كه سيراف در نخستين سدههاى هجرى ، بسبب موقعيت بسيار مناسب جغرافيائى و تسهيلات بازرگانى ، بزرگترين بندر خليج فارس بود . سيراف بخش بزرگى از رونق بازرگانى خود را مديون استان پر ثروت و نيرومند فارس بود ، كه خود يكى از شهرهاى آن بشمار ميرفت . فارس همچنانكه پيش از اسلام در ميان استانهاى شاهنشاهى ايران ارزش ويژهاى داشت ، و گهواره شاهنشاهى هخامنشى و ساسانى به حساب ميآمد . پس از اسلام نيز از اين ارج و ارزش برخوردار بود . اين ارج را ميتوان از احاديثى كه از زبان پيامبر اسلام ( ص ) نقل كردهاند دريافت . ابن بلخى در فارسنامه مىنويسد : « پيغمبر عليه السلام گفتست ان الله خيرتين من خلقه من العرب قريش و من العجم فارس . يعنى كى خداى را دو گروه گزيناند از جمله خلق او از عرب قريش و از عجم پارس . و پارسيانرا قريش العجم گويند . يعنى در عجم شرف ايشان همچنانست كى شرف قريش در ميان عرب . و على بن الحسين را كرم الله وجهه كى معروفست بزين العابدين ابى الخيرتين گويند يعنى پسر دو گزيده به حكم آنكه پدرش حسين بن على رضوان الله عليها بود مادرش شهربانو بنت يزدجرد الفارسى